سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

63

قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى)

غير اين صورت همچون فرضى است كه با الف و لام بيايد يعنى مطابقتش لازم مىباشد مانند : زيد و عمرو اعدلا قوم . 5 - بين صيغه تفضيل و كلمه « من » نبايد اجنبى فاصله شود . 6 - از نظر تمام آراء و لغات جايز است اسم تفضيل ضمير مستتر را رفع بدهد ولى رفع دادنش باسم ظاهر قليل است چه آنكه اين اسم بواسطه شباهتش باسم فاعل عمل مىكند و چون شباهتش ضعيف است لاجرم در اسم ظاهر نميتواند عمل كند مگر در يك مورد و آن جائى است كه بتوان آن را بجاى فعل گذارد و مرفوعش را بر خودش به دو اعتبار در نظر گرفته كه آن را بيكى از دو اعتبار بر خودش تفضيل و ترجيح دهيم مانند مثال معروف : ما رأيت رجلا احسن فى عينه الكحل منه فى عين زيد ( نديدم مردى را كه نيكوتر باشد در چشمش سرمه ، از آن سرمه در چشم زيد ) . كه در اينمثال « كحل » مرفوع است به « احسن » و آن را در حالى كه در چشم زيد باشد بر خودش در فرضى كه در چشم ديگرى است ترجيح داده‌ايم . 7 - باجماع ادباء افعل تفضيل در تمييز و حال و مفعول فيه عمل مىكند ولى در مفعول مطلق و مفعول به عمل نمىنمايد . 8 - صيغه اسم تفضيل در مذكّر بر وزن افعل و در مؤنّث بر وزن فعلى مىآيد . مانند : اكبر ، كبرى و اصغر ، صغرى . اسم زمان و مكان و شرح احكام آن دو اسم زمان : عبارتست از اسمى كه از فعل اخذ شده تا دلالت كند بر زمان وقوع فعل مانند : مغرب .